Risk Faktörleri ve Madde Kullanım Davranışları Arasındaki İlişki: Kuzey Kıbrıs Vakası
Abstract
Bu çalışma, Kuzey Kıbrıs’taki 15–16 yaşındaki lise öğrencileri arasında madde kullanımı ile aile desteği, akran desteği, algılanan sosyal baskı, okula devamsızlık ve sosyal medya kullanım süresi arasındaki ilişkileri incelemiştir. 2024–2025 akademik yılında yürütülen çalışmada, ESPAD ölçeği kullanılarak toplam 3.901 öğrencinin tamamına ulaşılması hedeflenmiş ve elde edilen veriler nicel analiz yöntemleriyle değerlendirilmiştir. Bulgular, aile desteğinin sigara ve alkol kullanımı ile negatif yönde ilişkili olduğunu göstermiştir. Aile desteğinde 1 birimlik artışın, son 30 günde sigara kullanım sıklığında %0,08’lik bir azalma ile ilişkili olduğu belirlenmiştir. Akran desteğinin ise yalnızca sarhoş olma sıklığını sınırlı düzeyde azalttığı görülmüştür. Sosyal baskı, madde kullanımı açısından en güçlü risk faktörlerinden biri olarak tanımlanmış; özellikle alkol kullanımı için 1,62 gibi yüksek bir β değeri gözlemlenmiştir. Okula devamsızlık, sigara kullanımındaki değişimin %8’ini ve alkol kullanımının yaklaşık %5’ini açıklamış olup, önemli bir risk faktörü olduğunu ortaya koymuştur. Sosyal medya kullanım süresinin sigara ve alkol kullanımını artırdığı, esrar kullanımında ise zayıf düzeyde negatif bir ilişki gösterdiği saptanmıştır. Bu sonuçlar, aile, akran, okul ve dijital çevreye ilişkin faktörlerin birlikte ele alınması gerektiğine işaret etmektedir. Bu çalışma, Kuzey Kıbrıs’ta ergenlerde madde kullanımı bağlamında gerçekleştirilen ilk kapsamlı nicel analizlerden biri olup, önleyici müdahaleler için yerel veri sağlamaktadır. Önleyici stratejilerin; aile desteğinin güçlendirilmesine, okula bağlılığın artırılmasına, akran baskısıyla başa çıkma becerilerinin geliştirilmesine ve sosyal medyada riskli içeriklere maruziyetin azaltılmasına odaklanması önerilmektedir.
Copyright information
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
About this article
Publication Date
15 January 2026
Article Doi
eBook ISBN
978-625-93337-1-7
Publisher
Emanate Publishing House Ltd.
Volume
-
Print ISBN (optional)
978-625-93337-0-0
Edition Number
1st Edition
Pages
1-181
Subjects
Alkol, bağımlılık, ergenler, ESPAD, Kuzey Kıbrıs, madde kullanımı, sigara
Cite this article as:
Minas, M. Y. (2026). Risk Faktörleri ve Madde Kullanım Davranışları Arasındaki İlişki: Kuzey Kıbrıs Vakası. In M. A. Huestis (Ed.), Kuzey Kıbrıs’ta Ergenler Arasında Madde Kullanımı, vol -. (pp. 67-96). Emanate Publishing House Ltd.. https://doi.org/10.70020/BI.20260102.4