Koruyucu Faktörler: Aile Desteği, Okul Bağlılığı ve Toplum Direncinin Rolü
Abstract
Ergenlerde madde kullanımı ciddi bir kamusal sağlık problemi olmasına rağmen, bu konunun Kuzey Kıbrıs gibi belirli bölgesel bağlamlarda koruyucu faktörlerinin araştırıldığı çalışmaların sayısı limitlidir. Bu çalışmada, aile desteği, okula bağlılık, keyif için kitap okuma ve spora aktif katılım gibi belirli koruyucu faktörler ile 15–16 yaş arası lise öğrencilerinin madde kullanımı davranışları arasındaki ilişkiler incelenmiştir. 2024 yılında, Kuzey Kıbrıs’ta öğrenim gören ortaöğretim öğrencilerine kesitsel bir anket çalışması yapılmıştır. Tütün kullanımı, alkol tüketimi ve esrar kullanımı dâhil olmak üzere madde kullanımına ilişkin sonuçlar ile her bir koruyucu faktör arasındaki ilişkileri değerlendirmek amacıyla korelasyon analizleri ve basit doğrusal regresyon analizleri yapılmıştır. Okula bağlılık, özellikle sigara ve alkol kullanımıyla, daha sınırlı düzeyde ise esrar kullanımıyla olmak üzere, madde kullanımında en güçlü ve en tutarlı istatistiksel olarak anlamlı ters yönlü ilişkileri göstermiştir (r = -0.10 ile -0.28). Aile desteği ve keyif amaçlı kitap okuma, özellikle sigara kullanımı, yakın dönemde alkol kullanımı ve aşırı alkol tüketimi ile olmak üzere, daha düşük madde kullanımıyla zayıf ancak tutarlı ilişkiler göstermiştir. Spora katılım karışık sonuçlar göstermiş; sigara açısından küçük koruyucu bir etki görülürken, yakın dönemde alkol kullanımı açısından pozitif ilişki gözlemlenmiştir. Bu bulgular, Kuzey Kıbrıs’ta ergenlerde madde kullanımının önlenmesinde okula bağlılığın temel bir koruyucu faktör olduğunu vurgulamaktadır. Aile dinamikleri ve müfredat dışı aktiviteler rol oynasa da, etkileri limitliydi. Bu bulgular, gençler arasında madde kullanım riskini azaltmak amacıyla okul, aile ve yapılandırılmış boş zaman alanlarını bütünleştiren, çok boyutlu ve kanıta dayalı önleme stratejilerinin geliştirilmesini desteklemektedir.
Copyright information
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
About this article
Publication Date
15 January 2026
Article Doi
eBook ISBN
978-625-93337-1-7
Publisher
Emanate Publishing House Ltd.
Volume
-
Print ISBN (optional)
978-625-93337-0-0
Edition Number
1st Edition
Pages
1-181
Subjects
Alkol, bağımlılık, ergenler, ESPAD, Kuzey Kıbrıs, madde kullanımı, sigara
Cite this article as:
Ellefsen, K. N. (2026). Koruyucu Faktörler: Aile Desteği, Okul Bağlılığı ve Toplum Direncinin Rolü. In M. A. Huestis (Ed.), Kuzey Kıbrıs’ta Ergenler Arasında Madde Kullanımı, vol -. (pp. 97-117). Emanate Publishing House Ltd.. https://doi.org/10.70020/BI.20260102.5